Nội dung bài phân tích bài thơ câu cá mùa thu – văn học 11

Các bài kiểm tra văn học của chúng ta thường xoay quanh các bài thơ. Hôm nay, chúng tôi sẽ giúp các bạn dễ dàng phân tích bài thơ câu cá mùa thu qua việc phân tích các chi tiết, từ ngữ.

Tìm hiểu tác giả, tác phẩm để phân tích bài thơ câu cá mùa thu

Tác giả: Nguyễn Khuyến (1835 – 1909), quê ở Hà Nam, ông là người có tâm lòng thương nước thương dân, chính trực.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về thi nhân nổi tiếng Nguyễn Khuyến qua nhiều sách báo và tài liệu khác

Tác phẩm: ra đời vào giai đoạn Nguyễn Khuyến ở ẩn tại quê nhà, không rõ chính xác.  Thể loại là thơ thất ngôn bát cú.

Nội dung chính: Phân tích bài thơ câu cá mùa thu

Những tác phẩm thể loại thất ngôn bát cú nói chung và bài thơ câu cá mùa thu nói riêng thường được phân tích theo bố cục 4 phần: Đề, thực, luận, kết.

phan-tich-bai-tho-cau-ca-mua-thu
Ảnh câu cá

Hai câu đề: Phân tích bài thơ câu cá mùa thu

“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.”

Với những chi tiết, sự vật giản dị mà vùng quê nào cũng có đó là “ao thu, thuyền câu”.

Cảnh vật được miêu tả từ xa lại gần, từ bao quát tới chi tiết. Từ trên cao nhìn xuống là hình ảnh ao thu lạnh lẽo, nước dưới ao trong veo. Hòa với cái không khí lành lạnh tạo nên một cảm giác buồn nhẹ.

Lại gần lại thấy trên mặt ao phẳng lặng ấy có một chiều thuyền câu nhỏ, lững thững, chầm chậm trôi.

Xem Thêm >>  Cách tính định thức bằng máy tính 580 - Những kiến thức cần biết

Mùa thu là một mùa mát mẻ, có cái khí lành lạnh. Hai câu đề đã lặng lẽ nói lên được đặc điểm của mùa thu: Có chút vắng lại thêm chút lạnh và cuối cùng là nỗi buồn nhẹ.

Như người ta thường nói: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?”. Có hay không, tác giả cũng đang mang một nỗi buồn như cảnh?

Hai câu thực: Phân tích bài thơ câu cá mùa thu

“Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.”

Nương theo vẻ hiu quạnh ấy là con sóng trong ao thu lười biếng gợn nhẹ từng tí một. Màu xanh của nước ao đan xen với một vài chiếc là vàng còn sót lại làm khung cảnh thêm thơ, thêm tình.

Nếu như bạn để ý từ hai câu đề tới hai câu thực có sự chuyển biến từ chậm tới nhanh: Nếu mọi vật đều đang chậm rãi, lững thững chuyển động từ ao thu, tới chiếc thuyền, tới làn sóng thì sự chuyển động của chiếc lá như một nốt nhạc làm náo loạn không gian.

Chiếc lá theo gió bay vèo, rụng khỏi thân cây già cỗi. Còn có sự đối lập trong hai câu thực: Sóng nhìn thấy bằng thị giác, lá bay “vèo” cảm nhận bằng thính giác.

phan-tich-bai-tho-cau-ca-mua-thu
ảnh chiếc thuyền

Hai câu luận: Phân tích bài thơ câu cá mùa thu

“Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.”

Từ cái ao thu be bé ấy, tầm nhìn như rộng hơn, xa hơn khi tác giả ngước mắt lên nhìn bầu trời cao. Mây lơ lửng, lững thững mà lại “xanh ngắt”.  Tại sao lại là “xanh ngắt” mà không phải “xanh thăm thẳm, xanh biếc”? Bởi “xanh ngắt” miêu tả bầu trời xanh trên một diện tích rộng lớn. Lúc ấy, khi ngước nhìn lên, cả khoảng không đều xanh.

Xem Thêm >>  Tìm hiểu về các ngành của Đại học Ngoại thương và thông tin liên quan
phan-tich-bai-tho-cau-ca-mua-thu
Bầu trời xanh ngắt

Có lẽ “xanh ngắt” ở đây cũng mang vẻ tĩnh lặng như câu “lặng ngắt như tờ”.

Ngõ trúc, sự vật quen thuộc ở mỗi thôn quê, nhưng trong câu “Ngõ trúc quanh co khách vắng teo” lại gợi lên sự cô đơn, trống vắng. Cảm giác như tuy sống ở một làng quê nhưng lại ít bạn bè, không ai tới chơi nhà, khung cảnh nhà cửa luôn im ắng.

Thu điếu (bài thơ câu cá mùa thu) mà tới hai câu luận vẫn chưa thấy sự xuất hiện của cá?

Hai câu kết: Phân tích bài thơ câu cá mùa thu

“Tựa gối buông cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động dưới chân bèo.”

Cuối cùng trong hai câu cuối bài thơ cũng xuất hiện hình ảnh con người và cá. Được thể hiện qua “tựa gối”, “buông cần”.

Có vẻ như những cảnh vật, sự việc tĩnh lặng của 6 câu trên là ám chỉ không gian câu cá? Như bạn đã biết, câu cá cần sự kiên nhẫn và không gian yên tĩnh, nếu gây ra nhiều tiếng động, cá cảm thấy bị quấy nhiễu sẽ không cắn câu.

Qua hai từ “tựa gối, buông cần” chúng ta có thể hình dung ra một người đứng tuôi đang ngồi câu cá một cách chuyên nghiệp và quen thuộc.

phan-tich-bai-tho-cau-ca-mua-thu
Cánh bèo trôi

“Cá đâu đớp động dưới chân bèo.” – Biện pháp lấy động tả tĩnh quá tài tình!

Nếu trong hoàn cảnh bình thường thì tiếng cá động dưới chân bèo chắc chắn không ai nghe thấy, không ai để ý. Nhưng vì không gian quá mức yên tĩnh nên chính tiếng cá đớp động dưới chân bèo ấy lại nổi lên mồn một.

Xem Thêm >>  Hướng dẫn chi tiết cách vẽ tranh phong cảnh quê hương đơn giản mà đẹp

Thêm vào đó là từ “đâu” mang nhiều nghĩa làm cho độc giả thích thú. Trong trường hợp phủ định hai câu thơ mang nghĩa “không có cá đớp động dưới chân bèo nên người câu chán nản buông cần.” Trong trường hợp từ “đâu” là từ phiếm định tức câu thơ mang nghĩa “ở đâu đó dưới chân bèo kia có tiếng cá đớp động.”

Chính từ “đâu” tạo nên cái mơ hồ bao trùm cái tĩnh lặng, vẽ lên một bức tranh ảo diệu mà mộc mạc của làng quê.

Bạn có thể xem video dưới đây, để phân tích bài thơ câu cá mùa thu dễ dàng hơn

Phân tích bài thơ câu cá mùa thu để thấy được nghệ thuật độc đáo

Sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú, một thể thơ khó trong thơ ca Việt Nam. Ngôn từ dễ hiểu, đơn giản.

Gieo vần hay và tài tình trong việc vận dụng vần “eo”, một vần rất kén chọn từ ngữ.

Các nghệ thuật ẩn ý,  lấy động tả tĩnh, dùng từ phiếm định.

Với những thông tin trên How Yolo chúc bạn tìm được nhiều thông tin bổ ích!